Pobierz 
REPERTUAR W TWOIM KALENDARZU 
Ta znana z netfliksowego hitu opowieść o stalkerce i brytyjskim komiku w tym wydaniu okazuje się czymś znacznie więcej niż tylko studium prześladowania. Choć nie brakuje tu przemocy psychicznej, przekraczania cudzych granic i bolesnych zaburzeń, „Reniferek” to przede wszystkim portret niezwykle skomplikowanej więzi. To właśnie jej zawiłość stanowi o sile przedstawienia.
Twórcy przesuwają akcenty w miejsca, w których nie od razu chcielibyśmy ich szukać. Na scenie widzimy młodego mężczyznę, który przede wszystkim błądzi – nie potrafi odnaleźć własnej tożsamości i gubi się w swojej seksualności. Obok niego istnieje kobieta, równie zagubiona we własnej głowie. Może nawet niewiele bardziej niż my sami. Tych dwoje spotyka się w wielkim mieście, w czasach nieograniczonych możliwości i obietnic pięknego życia. I oboje zaczynają być dla siebie kimś niezrozumiale bliskim.
To, co robi Marta, w opowieści Richarda brzmi oczywiście absurdalnie i niepokojąco. Jest czarnym charakterem – początkowo groteskowym i pokracznym, pod koniec niemal psychopatycznym. Naturalnie empatyzujemy z głównym bohaterem. Nikt nie chciałby znaleźć się w jego położeniu, a jego intymna historia z przeszłości budzi współczucie. Rzecz w tym, że to właśnie współczucie wobec Marty zapoczątkowało tę relację. Z kolei jej bezwarunkowa uwaga i nieustanny aplauz uwiodły Richarda i uzależniły go od niej. Ich wzajemna fascynacja jest toksyczna i brudna, ale z pewnością nie jednostronna.
Mimo że Marta jest w tej opowieści równie obecna co Gadd, zostaje pozbawiona prawa głosu. Z nagrania słyszymy tylko kilka jej kwestii (w interpretacji Małgorzaty Bieli). Reszta pada z ust Richarda – komika, który doskonale wie, jak nas rozbawić, wciągnąć i utrzymać uwagę. Postać kobiety formuje się więc przede wszystkim w ustach Richarda albo reprezentuje ją puste krzesło. To znakomity zabieg, który nie pozwala zapomnieć, że całą sprawę poznajemy z jednego tylko punktu widzenia.
Reżyser Tomasz Gawron umiejętnie wydobywa tę subiektywność, sięgając po subtelne, lecz znaczące środki. Zachowuje formę znaną z teatralnego oryginału Richarda Gadda, ale przesuwa jej środek ciężkości: jest tu więcej teatru, mniej stand-upu. Zmienia się też temperatura opowieści. Inne zdania zostają podkreślone, akcenty przesunięte. Nieco inną kreską nakreślone są również same postaci: przy nieheteronormatywności Richarda mocno wybrzmiewa konserwatywna postawa Marty. To pozornie drobne ingerencje, które sprawiają jednak, że dobrze znana fabuła układa się w nowy obraz.
Twórcy rezygnują z czerwonej kurtyny kojarzonej z występami Gadda na rzecz srebrnej kolorystyki spektaklu. Przywodzi ona na myśl lustra, w których odbija się bohater, jakby nieustannie konfrontowany z własnym obliczem. Dzięki scenografii Wojciecha Miksa, oprócz głównej przestrzeni performansu, czyli samej sceny, zaglądamy za kulisy, do garderoby. Widzimy, że bohater jest przede wszystkim performerem, a jego życie to nieustanne wystawianie się na widok publiczny i głód poklasku. Spektakl opowiada więc nie tylko o toksycznym uwikłaniu dwojga ludzi. Staje się też metaforą uzależniającej relacji artysty z widownią – bolesnej mieszanki nieustannej oceny i upragnionego aplauzu. Publiczność stanowi część mechanizmu, który pozwala bohaterowi zaistnieć, ale jednocześnie wystawia go na kolejne ciosy. To, co kiedyś głęboko ukrywał, teraz opowiada wciąż na nowo. Trudno jednak uznać, że samo powtarzanie bolesnych doświadczeń oznacza ich przepracowanie.
Jędrzej Hycnar dowodzi ogromnej dojrzałości scenicznej i wyczucia. Buduje wiarygodną postać, a nawet podczas premierowego pokazu widać, że po prostu dobrze się na scenie bawi. Przez najciemniejsze zakamarki duszy Gadda aktor przeprowadza nas ze swobodą, tworząc własną, autonomiczną wersję bohatera. Płynnie przeskakuje między postaciami i skrajnymi emocjami: roni łzy w momentach bezsilności, by zaraz rozładować napięcie błyskotliwą puentą. Dowcipy, świetnie przełożone przez Klaudynę Rozhin, nie służą tu wyłącznie rozrywce. Stają się narzędziem, za pomocą którego bohater oswaja własną historię i próbuje odzyskać nad nią kontrolę. To niezwykle udany monodram, w którym Hycnar nie próbuje naśladować oryginału, lecz buduje Richarda na własnych warunkach.
„Reniferek” przypomina, że rzeczywistość rzadko mieści się w wygodnych podziałach – zarówno tych na kata i ofiarę, jak i w sztywnych etykietach seksualności czy tożsamości, z którymi zmaga się Richard. Ze sceny schodzi człowiek wciąż niepoukładany, noszący w sobie wstyd i głód akceptacji, a jego narracja – choć hipnotyzująca – jest tylko jedną stroną medalu.
